http://www.europeancollege.gr/

εγγραφείτε στο newsletter μας

*
Παρακαλούμε εισάγετε το email σας
Έχετε εγγραφεί στην υπηρεσία newsletter.

Η διδασκαλία των ξένων γλωσσών

Τα παιδιά του 21ου αι. καλούνται να ζήσουν σε μία κοινωνία πολύγλωσση και πολυπολιτισμική, στην οποία οι ξένες γλώσσες έχουν γίνει πλέον απαραίτητο μέσο επιβίωσης.Τα σημερινά παιδιά θα μεγαλώσουν σε μια κοινωνία όπου θα επικρατεί η κινητικότητα εργαζομένων και επιστημόνων. Η κοινωνία αυτή θα έχει διεθνή χαρακτήρα, είναι ήδη διαφορετική από αυτή που βιώσαμε εμείς, και μέσα σε αυτό τον κόσμο η καλή γνώση τουλάχιστον μίας ξένης γλώσσας θα είναι πλέον όρος επιβίωσης.Για το λόγο αυτόν, η εκμάθησή τους κρίνεται απαραίτητη σε όλο και μικρότερες ηλικίες, πράγμα που προκαλεί πολλά και σημαντικά ερωτήματα.

Ένα βασικό ερώτημα που απασχολεί τους γονείς και κάποιους εκπαιδευτικούς είναι εάν η ενασχόληση με την ξένη γλώσσα στο νηπιαγωγείο μπερδέψει τα μικρά παιδιά και λειτουργήσει εις βάρος της εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας. Επίσης, εκφράζουν την ανησυχία τους ότι η πρώιμη εκμάθηση της ξένης γλώσσας μπορεί να κουράσει τα μικρά παιδιά και να οδηγήσει σε ένα υπερφορτωμένο πρόγραμμα το οποίο ενδεχομένως να φέρει στο παιδί αρνητικά συναισθήματα για το σχολείο γενικότερα. Υπάρχει επίσης ο φόβος ότι η εκμάθηση ξένων γλωσσών σε νεαρή ηλικία θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ταυτότητα του παιδιού.

Τα τελευταία χρόνια όμως, η ανάπτυξη της νευρογλωσσολογίας και οι έρευνες στον εγκέφαλο των μικρών παιδιών για να βρεθούν οι τρόποι με τους οποίους μαθαίνουν, απέδειξαν ότι όσο νωρίτερα ξεκινάει η εκμάθηση της ξένης γλώσσας τόσο καλύτερα για το παιδί. Λαμβάνοντας υπόψιν τα ευρήματα αυτών των ερευνών, η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να προωθήσει την εκμάθηση περισσότερων από μιας ξένων γλωσσών από πολύ μικρή ηλικία, κυρίως μέσω της ενημερωτικής εκστρατείας για την πολυγλωσσία (βλ. Piccolingo).Ήδη από το 2001, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατυπώνει τη σύσταση 1+2 (μητρική γλώσσα συν δύο ξένες γλώσσες) και επιχειρηματολογεί υπέρ της έναρξης εκμάθησης ξένων γλωσσών, εντός των εκπαιδευτικών συστημάτων, όσο το δυνατόν νωρίτερα. Σήμερα, οι ξένες γλώσσες καταλαμβάνουν καίρια θέση στα σχολικά προγράμματα σπουδών όλης της Ευρώπης και σε πολλές χώρες η υποχρεωτική διδασκαλία τους ξεκινάει από το νηπιαγωγείο. Ενδεικτικά:
 
ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΣΕΧΙΑ: Από 6 ετών εάν συμφωνούν και οι γονείς.
ΕΣΘΟΝΙΑ: Εκμάθηση ξένων γλωσσών από 5 ετών σε ορισμένα νηπιαγωγεία.
ΓΑΛΛΙΑ: Εκμάθηση γλωσσών από το νηπιαγωγείο.
ΓΕΡΜΑΝΙΑ: Εκμάθηση ξένων γλωσσών στα περισσότερα νηπιαγωγεία.
ΙΤΑΛΙΑ: Διδασκαλία μιας ξένης γλώσσας (κυρίως Αγγλικά) από την Α’ Δημοτικού.
ΜΑΛΤΑ: Υποχρεωτικά τα Αγγλικά από 5 ετών.
ΡΟΥΜΑΝΙΑ: Διδασκαλία ξένων γλωσσών από το νηπιαγωγείο.
ΣΟΥΗΔΙΑ: Υποχρεωτική η ξένη γλώσσα από 7 ετών.
ΕΛΛΑΔΑ: Υποχρεωτικό μάθημα τα Αγγλικά από την ηλικία των 8 ετών.
 
Για να καταλάβουμε καλύτερα την έμφαση που δίνεται τα τελευταία χρόνια στην εισαγωγή ξένων γλωσσών στο νηπιαγωγείο, ας εξετάσουμε τους λόγους για τους οποίους θεωρείται ότι τα παιδιά της πρώιμης παιδικής ηλικίας μαθαίνουν καλύτερα και πιο εύκολα μία ξένη γλώσσα. Αυτό που βλέπουμε σε αυτό το διάγραμμα είναι ότι υπάρχει μία κρίσιμη περίοδος για την εκμάθηση μιας γλώσσας. Τα μωρά και τα παιδιά είναι ιδιοφυή μέχρι να γίνουν επτά χρονών και μετά υπάρχει μία συστηματική πτώση. Μετά την εφηβεία βγαίνουμε εντελώς από τον χάρτη. Κανένας επιστήμονας δεν αμφισβητεί αυτή την καμπύλη και εργαστήρια σε όλο τον κόσμο προσπαθούν να καταλάβουν γιατί λειτουργεί έτσι.

Κατά τη διάρκεια των πρώτων 3 χρόνων του παιδιού τα θεμέλια της σκέψης, της γνώσης, της όρασης, της συμπεριφοράς, και άλλων χαρακτηριστικών θεσπίζονται. Μέσα σε όλες αυτές τις κατακτήσεις, κάποιοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η περίοδος αυτή είναι ιδανική για την εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας ως φυσική ικανότητα του εγκεφάλου. Το παιδί στα πρώτα χρόνια της ζωής του μπορεί να μάθει μια δεύτερη γλώσσα τόσο εύκολα όπως και την μητρική του. Η PatriciaKuhl, καθηγήτρια Λόγου και Επιστημών Ακοής στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, έχει κάνει εκτεταμένες έρευνες για τη γλωσσική ανάπτυξη των βρεφών. Πιο συγκεκριμένα, αναφέρει ότι τα βρέφη πριν τον πρώτο χρόνο της ζωής τους μπορούν να συλλέγουν τα στατιστικά στοιχεία της μητρικής τους γλώσσας και να τα αποκωδικοποιούν στον εγκέφαλό τους με βάση τα ηχητικά ερεθίσματα: σε γλώσσα που έχουν ακούσει και σε γλώσσα που δεν έχουν ακούσει. Με το μηχανισμό αυτό κατανοούν τη μητρική τους γλώσσα και αργότερα εκφράζονται με αυτήν. Όσο πιο ποικίλα ηχητικά γλωσσικά ερεθίσματα έχει ένα βρέφος πριν το πρώτο χρόνο της ζωής του, τόσο περισσότερα γλωσσικά στατιστικά καταγράφονται στον εγκέφαλό του για την πιθανή εκμάθηση διαφορετικών γλωσσών καθώς αυτό μεγαλώνει. Όμως, καθώς το βρέφος μεγαλώνει, η ικανότητα αυτή μειώνεται σημαντικά.Τι σημαίνει αυτό; Όσο πιο νωρίς εισάγουμε στο παιδί μια ξένη γλώσσα, τόσο περισσότερα γλωσσικά στατιστικά θα έχει καταγράψει στον εγκέφαλό του για την ευκολότερη εκμάθηση αυτής της καινούργιας γλώσσας.

Ένας άλλος λόγος γιατί τα παιδιά στο νηπιαγωγείο μαθαίνουν πιο εύκολα μία ξένη γλώσσα έγκειται στο γεγονός ότι τα παιδιά της πρώιμης παιδικής ηλικίας χρησιμοποιούν του ίδιους μηχανισμούς εκμάθησης και αποκωδικοποίησης της δεύτερης γλώσσας με αυτούς που χρησιμοποιούν για την μητρική τους γλώσσα. Από τα  8 τους χρόνια και μετά, τα παιδιά αρχίζουν να λειτουργούν μέσα από διαδικασίες νοητικές: αναλύουν και συγκρίνουν  μέσα από το φίλτρο της μητρικής γλώσσας, γεγονός που λειτουργεί αρνητικά στην εκμάθηση της ξένης γλώσσας. Έρευνες υποστηρίζουν ότι μετά τον ένατο χρόνο, η μητρική γλώσσα αποτελεί το μοναδικό μέσο έκφρασης και σκέψης και λειτουργεί ασυνείδητα ως ένα «αμυντικό» σύστημα, που ορθώνεται σαν τείχος στην παρουσία της ξένης γλώσσας. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι από τότε και μετά, τα παιδιά δυσκολεύονται πολύ να προφέρουν σωστά μια ξένη λέξη, αφού τα ακουστικά μηνύματα στην ξένη γλώσσα «φιλτράρονται» από τη μητρική.

Αυτό μας οδηγεί σε ένα ακόμη πλεονέκτημα που έχουν τα παιδιά που μαθαίνουν ξένες γλώσσες σε νηπιακή ηλικία: μπορούν να μάθουν πιο εύκολα την προφορά των ιδιαίτερων  φθόγγων αλλά και τον τονισμό της γλώσσας. Τα μικρά παιδιά έχουν  μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση όταν προφέρουν μία ξένη λέξη και το βρίσκουν διασκεδαστικό να κάνουν διαφορετικούς ήχους με τη φωνή τους με αποτέλεσμα να τη μαθαίνουν πιο γρήγορα. Για τα μικρά παιδιά τα τυχόν λάθη που κάνουν είναι μέρος του πειραματισμού της γλώσσας.  Σε αντίθεση, τα πιο μεγάλα παιδιά είναι πιο αγχωμένα με την προφορά των λέξεων και μπορεί να αντιμετωπίζουν τυχόν συναισθήματα  ντροπής από συνομήλικα παιδιά.

Έρευνες στο χώρο της διδακτικής των γλωσσών υπογραμμίζουν πως, πέρα από την ευκολία με την οποία τα μικρά παιδιά μαθαίνουν μία δεύτερη γλώσσα, η επαφή των παιδιών  προσχολικής ηλικίας με τις ξένες γλώσσες προσφέρει πολλαπλά οφέλη.Πιο συγκεκριμένα, η εκμάθηση ξένων γλωσσών βοηθά τα παιδιά στην ανάπτυξη της γλωσσικής επίγνωσης της μητρικής τους γλώσσας. Η επαφή με νέα ηχητικά σχήματα εξασκεί τη συνειδητή ακουστική κατανόηση των παιδιών και βελτιώνει την προσοχή τους στη δική τους γλώσσα. Τα παιδιά συνειδητοποιούν καλύτερα πώς λειτουργεί η μητρική τους γλώσσα σε σύγκριση με την ξένη και ενεργοποιούν οικίες στρατηγικές για να επικοινωνήσουν στην ξένη γλώσσα. Η μεταφορά στρατηγικών από τη μητρική στην ξένη γλώσσα ενισχύει τις νοητικές διεργασίες και προωθεί τη γλωσσική ανάπτυξη.
Τα παιδιά που μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα σε πολύ νεαρή ηλικία μαθαίνουν και άλλες γλώσσες με μεγαλύτερη ευκολία. Καλλιεργείται η κριτική τους ικανότητα και γίνονται πιο ευέλικτα πνευματικά. Μπορούν να επικοινωνούν πιο εύκολα.Επιπλέον, υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι η εκμάθηση γλωσσών σε νεαρή ηλικία βελτιώνει ακόμα και τις μη λεκτικές γνωσιακές ικανότητες, όπως είναι τα μαθηματικά. Τα παιδιά που μιλούν περισσότερες από μία γλώσσες έχουν πιο ανεπτυγμένη μνήμη και ικανότητα για πολλαπλές δραστηριότητες ταυτόχρονα. Τέλος, η επαφή με ξένες γλώσσες στα νήπια βοηθά στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη  και την αφύπνιση της δια-πολιτισμικής συνείδησης των παιδιών. Ανακαλύπτοντας έναν άλλον γλωσσικό κώδικα πέραν της μητρικής τους γλώσσας τα παιδιά αποκτούν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και αναπτύσσουν θετική στάση απέναντι στις ξένες γλώσσες, στους άλλους πολιτισμούς, στους αλλόφωνους ομιλητές και στη μάθηση γενικότερα. Μαθαίνοντας δύο γλώσσες και μαθαίνοντας να σκέφτονται σε δύο γλώσσες, τα παιδιά βιώνουν την πολλαπλότητα και παύουν να είναι δέσμια μιας μονολιθικής ταυτότητας. Επομένως, δίνοντας στο παιδί τη δυνατότητα να αρχίσει σε μικρή ηλικία μια ξένη γλώσσα, του προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή ευκαιρία να αναπτύξει συνολικά τη συναισθηματική, δημιουργική, κοινωνική, νοητική και γλωσσική του ευφυΐα.
Ιδανικά και ειδικότερα, κατά τη διδασκαλία της ξένης γλώσσας στα πλαίσια του συστήματος LEADS το παιδί βρίσκεται στο επίκεντρο της μαθησιακής διαδικασίας και η μέθοδος που ακολουθείται είναι η Επικοινωνιακή.Η διδασκαλία έχει παιγνιώδη μορφή και είναι προσαρμοσμένη στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες των μαθητών αυτής της ηλικίας.

Οι Θεματικοί Κύκλοι, του συστήματος LEADS, ακολουθούνται στο πρόγραμμα εκμάθησης των Αγγλικών είναι οι ίδιοι με αυτούς του βασικού εκπαιδευτικού προγράμματος εκμάθησης της μητρικής. Ενδεικτικά, ορισμένες ενότητες που καλύπτονται είναι οι εξής: χρώματα, σχήματα, νούμερα-μαθηματικές έννοιες πρόσθεσης και αφαίρεσης, οικογένεια, μέρη του σώματος, συναισθήματα, τρόποι συμπεριφοράς, ζώα κατοικίδια και μη, δωμάτια του σπιτιού, εποχές, καιρικά φαινόμενα, φρούτα, διατροφή, καθημερινές συνήθειες, σχολικά αντικείμενα, ένδυση, μέσα μεταφοράς, αντίθετες έννοιες, τρόποι καλής συμπεριφοράς, τέχνη και πολιτισμός.

Τα παιδιά μετέχουν βιωματικά σε δημιουργικές δραστηριότητες, παιγνιώδεις γλωσσικές ασκήσεις, και σε οικείες, διασκεδαστικές περιστάσεις επικοινωνίας. Πιο συγκεκριμένα, στο μάθημα χρησιμοποιούνται μαριονέτες, επιτραπέζια και άλλα παιχνίδια, ποιήματα και μουσικοκινητικά τραγούδια, ιστορίες, μύθοι και παραμύθια,  καρτέλες με εικόνες και λέξεις, δημιουργικές κατασκευές, δραματοποίηση και θεατρικό παιχνίδι, οπτικοακουστικά μέσα και νέες τεχνολογίες.

Ο στόχος του προγράμματος εκμάθησης δεύτερης γλώσσας θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη μίας ολιστικής γνώσης της ξένης γλώσσας, εξοικειώνοντας τους μικρούς μαθητές με βασικές ενότητες λεξιλογίου και καλλιεργώντας την προφορική επικοινωνία και την έκφραση. Στο προσχολικό επίπεδο βρίσκονται στο επίκεντρο οι προσληπτικές δεξιότητες – δηλαδή η ακουστική αντίληψη και η κατανόηση γενικότερα. Στόχος είναι η ανάπτυξη της ικανότητας του παιδιού να κατανοεί και αργότερα να παράγει λόγο κατάλληλο σε καθημερινές καταστάσεις επικοινωνίας. Στα προνήπια και νήπια προστίθενται όλο και περισσότερες παραγωγικές και διαδραστικές στρατηγικές και δραστηριότητες. Τελειώνοντας θα ήθελα να πω πως οι στόχοι και το διδακτικό υλικό του προγράμματος εκμάθησης ξένων γλωσσών στο νηπιαγωγείο δεν θα πρέπει να έχουν μόνο γλωσσικό και πολιτιστικό περιεχόμενο, αλλά να δίνουν στα παιδιά τη δυνατότητα να αντιληφθούν με πρακτικό τρόπο το περιβάλλον - ως μελλοντικοί πολίτες του κόσμου.

Κατά τη διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Ευρωπαϊκή Προσχολική Παιδεία το παιδί βρίσκεται στο επίκεντρο της μαθησιακής διαδικασίας και η μέθοδος που ακολουθείται είναι η Επικοινωνιακή (Communicative approach).

Οι μικροί διδασκόμενοι έρχονται σε πρώτη επαφή με την Αγγλική, Γερμανική, Γαλλική γλώσσα και τον πολιτισμό τους μέσω του παιχνιδιού. Η χρήση εξειδικευμένου παιδαγωγικού υλικού εξασφαλίζει την εκμάθηση της ξένης γλώσσας με βιωματικό και διαδραστικό τρόπο. Τα παιδιά παίζουν με μαριονέτες, τραγουδούν, ακούν και μαθαίνουν ιστορίες και ποιήματα, χρησιμοποιούν εκπαιδευτικές κάρτες, μετέχουν βιωματικά σε δημιουργικές δραστηριότητες και παιγνιώδεις γλωσσικές ασκήσεις.

Οι μαθητές συνηθίζουν να ακούν την ξένη γλώσσα καθώς η εκπαιδευτικός τους μιλά στην αγγλική, γερμανική, γαλλική γλώσσα.Σε σύντομο χρονικό διάστημα τα παιδιά μαθαίνουν να απαντούν στις δύο ξένες γλώσσες καθώς και να αλληλοεπιδρούν γλωσσικά μεταξύ τους. Πέρα από την ακουστική κατανόηση και την παραγωγή προφορικού λόγου από την ηλικία των 2,5 ετών, στο επίπεδο του νηπιαγωγείου αφού έχουν μάθει την  αλφαβήτα της κάθε γλώσσας, αναπτύσσουν βασικές ικανότητες γραφής και ανάγνωσης.

Στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς πραγματοποιούνται γιορτές, που αναφέρονται σε γνωστά έθιμα των ευρωπαϊκών λαών και που παράλληλα λαμβάνουν χώρα και σε άλλα ευρωπαϊκά σχολεία.

1. Halloween  (Κάθε Οκτώβριο)
2. Laternenfest (Κάθε Νοέμβριο)
3. Chandelleur  (Kάθε Φεβρουάριο)
4. Carnaval de Nice (Απόκριες)
5. St Patrick' s Day (Κάθε Μάρτιο)
6. Easter Egg Hunt (Κάθε Απρίλιο)